صرع چیست ؟

از زمان بوجود آمدن انسان بر روی کره زمین صرع نیز وجود داشته است . ما امروزه انواع گوناگونی از صرع را شناخته ایم .

صرع یک بیماری نیست بلکه فقط نشانه ایست که می گوید قسمتی از مغز کار خود را همیشه بخوبی انجام نمی دهد .

وقتی مغز بطور طبیعی کارکند یک سری امواج الکتریکی از خود ایجاد می نماید که این امواج مانند الکتریسته در مسیر اعصاب مغزی عبور می کند . در حالت تشنج یک جرقه الکتریکی مانند برق در آسمان ایجاد می شود که این جرقه الکتریکی و طوفان الکتریکی بسته به محل خود در مغز علائم و نوع تشنج و صرع را تعیین می نماید . « اپی لپسی » یا صرع حالتی است که یکسری از این تشنج ها و طوفانهای الکتریکی در مغز بطور مرتب و با فاصله زمانی خودبخود ایجاد شده و خاموش شوند .

یکبار تشنج هیچگاه صرع نیست بلکه دو تا سه بار تشنج می باید رخ دهد تا پزشک تشخیص صرع را مطرح نماید .

« انواع صرع  »

صرع عمومی ( ژنرالیزه ) این نوع صرع یا تشنج حالتی است که تمام مغز درگیر اختلال الکتریکی می گردد . فرد مبتلا در این حالت هوشیاری و آگاهی خود را از دست می دهد .

انواع صرع عمومی عبارتند از :

الف - صرع بزرگ : حمله تشنجی افراد مبتلا به صورت از بین رفتن ناگهانی آگاهی ، سقوط ، زمین افتادن و دست و پا زدن است . در این حالت چشم ها بالا می رود ، دهان کف می کند ، چهره تیره می شود و گاه فرد بی اختیار ادرار می کند .

حمله از چند ثانیه تا چند دقیقه طول می کشد و بدنبال آن فرد حالت خواب آلودگی پیداکرده و بتدریج بهوش می آید .

ب - صرع کوچک : در این حالت فقط چند ثانیه حالت مات زدگی ، عدم هوشیاری و حرکات تکراری در لبها دیده می شود .

*‌ صرع موضعی : در این نوع صرع فقط قسمتی از مغز درگیر می شود که دو نوع ساده و پیچیده دارد . در صرع موضعی ساده هوشیاری فرد تغییر نکرده و علائم عصبی موضعی رخ می دهد . در صرع موضعی مرکب و پیچیده ، بدنبال تشنجات موضعی ساده فرد هوشیاری خود را از دست داده و احتمالاً بدنبال آن حمله بزرگ صرع بوقوع خواهد پیوست و یا دچار حالتهای روحی خاص می گردد .

*  صرع مداوم : حمله صرع طولانی شده و یا پشت سرهم تکرار می شود و شخص مصروع در حین حملات بیهوش می ماند . صرع مداوم یک مورد اورژانس است و نیاز به کمکهای ویژه و درمان مخصوص دارد .

* علت صرع چیست ؟

برخلاف نظر عوام که علت را جن زدگی ، سحر شدن توسط دیگران ، آثار گناه ، ضعف اعصاب و بیماری روانی می دانند ، صرع نوعی اختلال در کار سلولهای مغزی است که باعث پخش جریانهای مغزی اضافی بصورت ناگهانی و انتشار آن به سراسر مغز می شود . علت صرع گاه صدمه مغزی ، ضربه ، عفونت و گاه ارثی است . ضربه های دوران بارداری وارد شده بر جنین و فشار بر سر جنین هنگام زایمان ، عفونتها و ضربه های پس از تولد و دوران کودکی ،‌تصادفات و حوادثی که باعث ضربه مغزی می شود ، عفونتهای مغزی و مننژیت ها همگی می توانند باعث ایجاد صرع شوند . عفونتها و ضربه های مغزی از علل شایع صرع هستند .

* شیوع صرع :

تقریباً ۵۰ میلیون نفر در جهان مبتلا به صرع هستند که نیمی از آنها یا درمان نشده یا ناقص درمان می شوند . در کشور ما نیز حدس زده می شود که بیش از یک میلیون بیمار مبتلا به صرع وجود داشته باشد .

* خطرهای حمله تشنجی :

بیماری صرع بخودی خود خطر ندارد ، اما اگر آموزش و مراقبت دقیقی در مورد حمله های تشنجی صورت نگیرد می تواند خطرناک باشد . فردی که ناگهان می افتد و یا بیهوش می شود ممکن است دچار جراحت ، شکستگی ،‌ ضربه مغزی و یا خفگی در آب و سوختگی با آتش شود . حملات تشنجی اگر درست معالجه نشود می تواند موجب صدمات جسمی ، اجتماعی و روانی گردد .

* درمان صرع :

خوشبختانه صرع یکی از درمان پذیریرترین بیماریهای عصبی است و داروهای بسیاری برای درمان آن کشف و ساخته شده است که البته همگی باید توسط متخصصین تجویز شوند . با رعایت نکات زیر درمان کاملتر و مطمئن تر می گردد :

·         مصرف داروها منظم و مرتب باشد .

·         حتی یکبار و یک روز هم داروها قطع نشود .

·         درمان هرچه زودتر شروع شود .

·         مقدار و دفعات مصرف روزانه دارو کافی و مطابق روشهای علمی و نظر پزشکان معتبر و متخصص در این زمینه باشد .

پس فراموش نکنیم که صرع با دارو قابل کنترل و درمان است .

طول مدت درمان کامل برای صرع حدود ۳ تا ۵ سال است . مشروط بر اینکه در این دوره حمله تشنجی تکرار نشود و نوار مغزی طبیعی شود . اگر در طول این دوره حمله ایجاد شود طول دوره بیشتر می شود و قطع دارو خطرناک است .

* هنگام حملات تشنجی چه باید کرد ؟

1.       آرام باشید ، نگران نشوید ، دنبال کمک نروید و داد و فریاد راه نیندازید .

2.       بیمار را از مکانها و اشیاء خطرناک دور کنید .

3.       با باز کردن یقه لباس و آزاد کردن گردن و چرخانیدن سر یا شانه به یک طرف راه تنفس را آزاد کنید .

4.       از ریختن آب بر روی شخص ، ریختن چیزی در دهان و یا گرفتن دست و پای او خودداری کنید .

5.       اگر حمله بیش از ۵ دقیقه طول کشید یا دوباره تکرار شد ،‌ ممکن است صرع مداوم باشد که بسیار خطرناک است ، بنابراین او را فوراً به پزشک برسانید .

6.       اگر تشنج همراه با تب است ، بیماری فرد صرع نیست اما حتماً باید تب را با پاشویه پایین آورد و بلافاصله وی را به پزشک رسانید تا اگر حملات طولانی و نوار مغزی غیرطبیعی بود تحت درمان قرار گیرد .

* راههای پیشگیری :

اکثر علل صرع قابل پیشگیری هستند . سازمان جهانی بهداشت شش گام اساسی برای پیشگیری از ابتلا به صرع را بیان کرده است .

1.       مراقبتهای پیش از تولد

2.       زایمان بی خطر

3.       کنترل تب در کودکان

4.       کاهش ضربه مغزی

5.       کنترل بیماریهای عفونی و انگلی

6.       مشاوره ژنتیک

بخاطر داشته باشیم که به شخصیت مبتلایان احترام گذاشته ، مانع تحصیل و اشتغال آنها نشویم ، حقوق اجتماعی این افراد را مراعات کرده و همچنین برخورد ترحم آمیز با آنها نداشته باشیم .

مبتلایان به صرع می توانند پس از مشاوره با پزشک ازدواج کنند ، بدرجات بالای اجتماعی و علمی برسند و شغل دلخواه خود را نیز داشته باشند و از یک زندگی طبیعی بهره مند باشند .